Trở lại trang chánh của Website Thiên Lư Bửu Ṭa
Chuyện hai con ếch
lê anh dũng · những thông điệp sắc màu
Ảnh tài liệu trên Internet
Từ nửa bên kia trái đất, anh nhấp chuột, gởi cho tôi một thư dài, năm trang A4 chữ nhỏ. Vẫn giọng nhẹ nhàng lôi cuốn quen thuộc như khi viết tản văn, vẫn những thâm trầm tinh tế ẩn trong lời lẽ giản dị, và anh chia sẻ những suy tư cảm nghĩ của anh với bè bạn.
Đă bước qua cái ngưỡng tuổi mà cụ Khổng gọi là «tri Thiên mệnh», nên anh cảm thấy một số bạn trẻ trong quan hệ với anh thường khó tránh khỏi khoảng cách thế hệ. Anh viết: «Cái cách biệt tuổi tác, cái xét nét trong văn hóa cố hữu của người Việt Nam ḿnh khiến cho họ e dè khi phải tiếp xúc với tôi, dường như sợ mích ḷng một người lớn tuổi. Lẽ dĩ nhiên điều đó cũng dễ hiểu, sinh viên trong nước chưa có cái mạnh bạo của sinh viên nước ngoài, đối đáp tay đôi với người khác, kể cả vị thầy ḿnh mà người ta được tập luyện từ khi c̣n nhỏ.»
Rồi anh kể luôn một chuyện làm chứng: «Tôi c̣n nhớ thằng bé con tôi, năm học lớp 4, trong lớp có nuôi một cái bồn sinh vật trong đó có hai con ếch xanh, một con đực một con cái. Hôm giảng về hai con này, cô giáo nó giảng con to là con đực, con nhỏ là con cái. Con tôi nhất định căi lại là cô giáo giảng sai mặc dầu cô giáo nó nói đó là theo lời của người bán hàng trong pet-store [tiệm bán thú vật cho người ta nuôi chơi] như một nhân vật thẩm quyền để minh chứng. Thằng bé hôm sau xách ngay một cuốn trong bộ Encyclopaedia of Animals [Bách khoa thư về thú vật] vào chỉ cho cô giáo phần viết về con ếch đó, với lư luận rằng con đực phải nhỏ hơn con cái nếu không th́ khi mating [giao phối], cả hai con sẽ chết ch́m. Đó cũng là một chủ đích của thiên nhiên. Cô giáo chịu thua và cho thằng bé điểm A+ [rất giỏi] về khoa học. Tinh thần đó – tôi muốn nói cái bất chấp về thẩm quyền của người thầy - có lẽ chưa hiện diện trên đất nước ḿnh, khi người trẻ c̣n nhiều úy kỵ với người lớn trong tinh thần kính lăo đắc thọ và lễ giáo phương Đông.»
Đọc thư anh tôi rất phục thằng bé lớp 4. Ngót nghét năm mươi tuổi rồi mà lắm khi đối với những bậc trưởng thượng, thậm chí với kẻ ngang hàng, tôi c̣n thiếu dũng khí để nói thẳng rằng họ đă lầm th́ trách chi hai trẻ nhà tôi, đứa lớp 7 đứa lớp 9. Đi học về có lần chúng phàn nàn giáo viên tiếng Anh dạy sai. Kiểm tra lại, tôi biết hai cháu có lư. Các trẻ không dám «đính chính» với cô đă đành mà tôi cũng không mạnh dạn khuyến khích con ḿnh hăy nêu ư kiến. Không biết những phụ huynh khác có từng xử sự như tôi chăng? Dẫu sao tôi cũng trộm nghĩ rằng biết can đảm và thẳng thắn nói thật ư nghĩ của ḿnh với người trên ḿnh vốn dĩ không phải do điều kiện tuổi tác, mà có lẽ do xă hội, trong đó cách dạy dỗ ở nhà trường, cách giáo huấn ở gia đ́nh lại tác động chính yếu.●
LÊ ANH DŨNG
(Tháng 5-2003)
Đôi ḍng sơ lược về tác giả Lê Anh Dũng