Trở lại trang chánh của Website Thiên Lư Bửu Ṭa

 

ĐƯỜNG GIẢI-THOÁT

THANH SĨ

Đạo Phật giáo là nơi cứu khổ

Độ chúng-sanh không bỏ một ai

Ḷng thương yêu khắp nhân-loài

Không hề muốn thấy một ai khổ trần

Đường chơn-chánh trên hơn tất cả

Nẻo nhiệm-mầu chẳng có chi b́

Muốn người rơ tánh từ-bi

Cho nên Phật bảo con đi khuyên đời

Đêm thanh vắng dùng lời nhiệm nhặc

Khách thường trần bất đắc chơn-ngôn

Riêng con tâm đạo thường tồn

Với người cũng rán gọi hồn nhớ tu

Kỳ qui-nhứt dễ đâu kiếm được

Khuyên trẻ nên trau-chuốt tinh-thần

Chừng nào định quốc an dân

Thương người như thể thương thân mới rồi

Con ôi! Nếu c̣n người vong bổn

Riêng lợi danh, riêng sống cá nhân

Vẫn c̣n có cuộc tranh phân

Ấy là vốn tánh phàm trần xưa nay

Kim cổ đă bao ngày luân-chuyển

Do tâm trần suy-biến gây ra

Lần này cũng chẳng c̣n xa

Lập công ớ trẻ, kẻo mà huốt đi

Cuộc xảy đến cực-kỳ khốc-liệt

Chúng sanh cần chưởng-phước cho cao

Con ôi! Nếu chẳng ba đào

THUYỀN TỪ đâu nhọc công vào BIỂN MÊ

Chớ rời khách, hăy kề bên khách

Rước nhơn-gian Nam Bắc kẻo ch́m

Dù sao cũng chớ ngồi im

Nếu c̣n có kẻ đắm ch́m sông mê

Không riêng để ḿnh kề sen báu

Muốn cho ai cũng đáo Tây-Phương

Lánh đi cuộc tạm trần-dương

Cùng nhau hiệp-lực mở đường dài lâu

Nơi cơi tạm, thiên sầu vạn khổ

Người tự làm nào có ai gây

Muôn điều bởi một chữ SAY

Khiến cho sanh-chúng đoạ-đày chung thân

Con ôi! Chốn hồng-trần mù-mịt

Bị lợi danh phủ bít chơn-linh

Khiến cho hầu hết chúng-sinh

Quên t́m kiếm lối cứu ḿnh khỏi mê

Tự mê đă chưa hề tỉnh-giác

C̣n làm khôn dẩn dắt người mê

Đường mê thêm nổi dọc dề

Gây thành cái thứ bệnh MÊ lưu-truyền

Kẻ đă thức nhớ khuyên người tỉnh

Thắp đuốc lên cho cảnh sáng ra

Nhiệm-mầu có đủ rán mà phát-minh

Chớ để đến thúi śnh mất xác

Lổi công sanh phí mất một đời

Một khi để kiếp qua rồi

Muốn t́m trở lại làm người khó thay

Làm được người là may muôn thuở

Cũng là do xưa có nghiệp lành

Bây giờ nếu biết tu hành

Tất là sẻ được trở thành Phật Tiên

Con ơi! Hảy nhớ khuyên sanh chúng

Phật Thích Ca xưa cũng là người

Quyết tâm lánh bỏ lệ đời

Đem thân sanh tử đổi nơi Niết-Bàn

Dứt bỏ cả ngai-vàng điện-ngọc

Hy-sinh luôn vợ đẹp con cưng

Một ḷng hành Đạo xă thân

Việc chi cũng bỏ chỉ cần TỪ-BI

Thương sanh chúng việc chi chẳng quản

T́m Đạo mầu tánh mạng xem thường

Nhờ ḷng đầy đủ nghị cương

Thích Ca đắc đạo danh dương khắp trần

Tu một thuở cứu thân vĩnh-kiếp

Độ được ḿnh c̣n vớt mẹ cha

Thuyền to một chiếc sắm ra

Tất nhiên chở hết cả nhà xuống đi

Dấu Phật Tổ đă ghi rỏ lắm

Chơn chúng sanh cần bám đi theo

Muốn tu đừng có sợ nghèo

Muốn thành Phật chớ nên đeo ḷng tà

Muôn việc đă nhiểm qua khó bỏ

Cố bỏ đi dù có mất công

Ban sơ khó tịnh được ḷng

Nhưng đừng thối chí cuối cùng sẻ nên

Học Đạo lớn phải bền chí cả

Muốn quả cao cần có công dày

Thích Ca chứng quả Như-Lai

Cũng nhờ chí cả, công dày mà nên

Phật thành được, chúng sanh thành được

Thánh với phàm chỉ một bổn-lai

Khác nhau kẻ tỉnh, người say

Chớ ai th́ cũng Như-Lai đủ h́nh

Tội chính bởi tại ḿnh gây tội

Mê cũng do ḿnh gội hết mê

Phật đi, Phật biết đường về

Ḿnh đi, ḿnh lạc ngu mê tại ḿnh

Kẻ bị cảnh sanh t́nh phàm tục

Người cố tâm sanh cuộc hồng-trần

Càng mê, càng bước xa dần

Càng gây nghiệp-chướng, càng đần-độn lung

Biết ác mộng, phải bừng tỉnh dậy

Thấy lầm đường th́ chạy mau ra

Nếu tâm c̣n chút dần dà

Mộng sầu thêm nặng, lầm xa càng nhiều

Tu phải tỉnh là điều trước hết

Học phải hành là việc đầu tiên

Ham chơi nên mới thành ghiền

Tự ḷng trói buộc, tự nguyền gở ra

Lẻ siêu đọa Phật đà chỉ dạy

Nghiệp dử lành người phải tự lo

Tự ḿnh ăn mới được no

Bắt người khác thế ăn cho th́ lầm

Thiếu hạnh phải tự làm lấy hạnh

Chưa biết tu, tự tánh lo tu

Chuyển thân từ sấu hóa cù

Ḿnh không tu được, ai tu cho ḿnh?

Người với con đồng sinh cỏi tạm

Con với người đă nặng nhơn duyên

Con thiền rán độ người thiền

Bỏ người đi xuống, ḿnh lên sao đành

Học Phật phải rộng t́nh tế-độ

Nói pháp cần phá bỏ chấp tâm

Phật riêng tế-độ Phật lầm

Pháp c̣n có sự chấp tâm pháp tà

Mẹ nuôi con xót xa chẳng nệ

Phật độ người đâu kệ công lao

Hai tâm hồn rất giống nhau

Mẹ giàu t́nh cảm, Phật giàu từ-bi

T́nh yêu con đem đi yêu chúng

Tánh lo tự để dụng lo công

Tất nhiên cùng Phật một ḷng

Tội không thể có, mê không thể c̣n

Mẹ ăn chi cho con ăn nấy

Phật thành mong vạn loại đều thành

Ḷng nguyền độ tử, độ sanh

T́nh đời đâu sánh kịp t́nh từ-bi

Mẹ yêu con quản chi đẻ chửa

Phật thương người đâu xá tử sanh

Niết-Bàn là chốn an lành

Lâm phàm độ chúng không đành ngồi yên

Người tưởng Phật muôn thiên có một

Phật nhớ người giờ phút không quên

Khi nghe có tiếng khóc rên

Th́ ḷng Phật tợ như tên bắn vào

Thời mạt-pháp tà cao hơn chánh

Buổi hạ nguơn ít Thánh nhiều phàm

Cho nên nạn ách bao hàm

Mắt từ-bi thấy, đâu cam ngồi nh́n

Cậy sức mạnh chúng-sinh gây họa

Ỷ tài cao thiên hạ khởi binh

Giết người, người giết lại ḿnh

Càng xem càng bắt động t́nh từ-bi

Quá thông-thái, người khi Trời Phật

Lắm văn-minh, chúng miệt huyền-cơ

Khi Trời, Trời phạt bất ngờ

Miệt huyền-cơ, bị huyền-cơ trị-trừng

Triệu ức năm qua từng thế đó

Chẳng phải là mới có đây đâu

Tiêu tan trên mặt địa cầu

Muôn lần rồi chớ phải đâu một lần

Núi nổ, khắp xa gần đều cháy

Nước tràn đầy, khôn dại cũng trôi

Tranh đ̣i mỗi một lần bôi

Cỏ cây đều sạch, thú người đều tiêu

Cầm ngọn đuốc mà thiêu ổ kiến

Lấy đá to mà liệng trứng gà

Chúng sanh thử tưởng-tượng ra

Kiến kia sống chết, trứng gà nát không?

Kỳ đại-hạn cũng đồng cảnh ấy

Khi tẩy trần trông thấy hải kinh

Thây bèo xác bọt linh-đinh

Diều tha, quạ xé chúng-sinh tử nàn

Trời héo mặt, gà vàng cũng vắng

Đất châu mày, thỏ trắng bặt tin

Nh́n vào đại nạn chúng-sinh

Quỉ thần c̣n phải thất-kinh vía hồn

Thật ra việc sanh-tồn kỳ chót

Tài không hơn nơi đức ở con

Đức tuy không thấy mà c̣n

Tài coi rần-rộ mà ṃn như cưa

Cọp với beo tranh đua oai-dũng

Bại nát ḿnh, thắng cũng trần thân

Người tám lượng, kẻ nửa cân

Chung qui ai cũng rả thân tiêu hồn

Kẻ tự cho rằng khôn mà dại

Người bị coi là dại lại khôn

Tài tiêu c̣n đức th́ tồn

Đó là chung-kết của môn đấu trần

Cuộc thắng bại phải cân nhắc kỹ

Nẽo tồn vong cần nghĩ suy rành

Phải mau bỏ dử về lành

Dù không tôn-giáo cũng hành thiện-lương

Lành chẳng khác buồm trương thuận gió

Dử như là chấu nhỏ chống xe

Tu hành việc cả rán nghe

Đời nầy hung dử chỉ là giết thân

Con ơi! mặc người xưng tài sức

Phần con nên chủ đức là hơn

Đức sau trước cũng v́ nhơn

Tài thường trước, đức sau thân là nhiều

Tài không đức chỉ chiêu khổ họa

Đức không tài chỉ gá tai ương

Tài thêm có đức đồng tương

Khác nào rồng được mây vương lấy ḿnh

Có tôn-giáo phải ǵn chánh-đạo

Không thần-quyền cũng tạo hiếu-trung

Ở ăn đạo nghĩa bất tùng

Khác nào cá nọ mà chung vào lờ

Mỗi việc ác, mỗi tờ giấy nợ

Thân nay chưa th́ đợi thân sau

Vay bao th́ trả cũng bao

Xưa nay nhân-quả luật nào nễ ai

Thời mạt-pháp trả vay rất chóng

Kỳ hạ-nguơn chết sống lẹ thay

Đời xưa trả báo th́ chầy

Đời nay trả báo một giây nhản tiền

Tiên quá bước huờn nguyên trần-tục

Thánh lộn đường giây phút phàm-phu

Tu hay là chẳng có tu

Bề ngoài không kể, chỉ thu tâm-hồn

Tâm giác được, phàm nhơn hóa Thánh

Tánh mê c̣n, Tiên dính hồng-trần

Thăng-trầm tự xử lấy thân

Lấy câu nhân-quả định thân khỏi lầm

Tự xét ḿnh khởi tâm thiện ác

Tự xét ḿnh tạo-tác hung hiền

Khỏi cần hỏi ư Thần Tiên

Tự ḿnh cũng biết nghiệp-duyên thế nào

Ăn chanh muốn ngọt ngào không được

Làm dử mong có phước khó thay

Một cùng với một là hai

Trồng chi hưởng nấy xưa nay không lầm

Con thương chúng khóc thầm đ̣i bửa

Phật nh́n đời bắt ứa ḷng vàng

Mười người hết chín người gian

Ngoài đời đă chán c̣n loan trong chùa

Đạo-đức chỉ là khua ngoài miệng

Tu hành không một chuyện trong ḷng

Kệ kinh học nói cho thông

Khác nào con két nhái ông chủ nhà

Nói thông-thái kể ra sao hết

Làm trái ngang chẳng việc nào xong

Đáng thương cho kẻ tốt ḷng

Bị người lừa gạt mà không biết ǵ

Đến như Phật từ-bi vô hạn

Cũng bị người giả dạng tăng-ni

Làm cho sanh-chúng ngờ nghi

Cửa thiền vắng bóng, đạo ngh́ lăng tâm

Con ơi! Đạo thậm-thâm vi-diệu

Chúng luống công khuấy nhiễu không tan

Chỉ thương cho khách trần-gian

Bị ḷng ngờ-vực chận đàng từ-bi

Long-Hoa vốn kỳ thi công-đức

Hạ-Nguơn là chính lúc chọn lừa

Lành th́ làm, dử nên chừa

Thiện tồn, ác thất, Thiên-Cơ định rồi

Núi cao vút bổng trôi thành biển

Biển sâu ḥm lại biến non cao

Ruộng khô tức khắc sông hào

Sông hào nháy mắt biến vào rừng sâu

Cuộc thay đổi lời đâu nói cạn

Cơ nhiệm-mầu biết dặn sao cùng

Từ-bi với kẻ hiếu-trung

An tâm nhờ Phật hộ tùng ngày đêm

Dử rán bỏ, chớ thêm việc dử

Lành nên làm thêm sự hiền lành

Tồn-sanh sẻ được trường-sanh

Thượng-nguơn trở lại thái-b́nh an vui

Con ơi! Khi thắm mùi đạo-hạnh

Như rồng kia thêm cánh nhẹ bay

Đời thay ḿnh chẳng hề thay

Cùng chơn Bồ-tát, Như-Lai đồng thiền

Mau thành bởi lành duyên kiếp trước

Sớm nên do chưởng-phước hiện nay

Cố công lượm lặt một ngày

Được nhiều hơn kẻ bỏ hoài suốt năm

Trước không biết sau tầm sẻ rỏ

Xưa chẳng tu, nay ngộ th́ thành

Dử xưa, nhưng hiện nay lành

Lành c̣n, chớ dử tan tành c̣n chi

Xưa lành nhưng nay th́ làm dử

Dử c̣n ra, lành sự đâu c̣n

Khác nào nhà mới son son

Châm dầu đốt rụi chỉ c̣n đống than

Lành rán làm, lành toàn chung-thỉ

Dử chớ theo, dử chí cùng đường

Dử lành vốn ở tâm-vương

Chủ tâm chớ để vào đường ngục-môn

Hồn chủ xác là tồn tại măi

Xác chủ hồn là hoại diệt luôn

Ch́u theo sở-dục ngông-cuồng

Chỉ mau hủy kiếp vô-thường ích chi

Lấy thần-trí chỉ-huy thể xác

Thể xác không dẩn dắt đường tà

Học theo gương Phật Thích-Ca

Lấy thần trí đạo thắng qua dục trần

Đời tàn lại nhằm cơ hoại diệt

Kiếp tạm c̣n gặp dịp sảy sàng

Mười phần hết chín phần tan

Một phần c̣n lại toàn vàng với châu

Không cánh mà bay đâu cũng tới

Ngồi một nơi thế-giới xem cùng

Giả, chơn lắm sự lạ lùng

Phật ma khó biết rối tung loài người

Quá vật-chất bị đời ám ảnh

Yếu tinh-thần bị cảnh cuốn lôi

Chung qui chẳng việc nào rồi

Chỉ làm đau khổ cho đời nhiều hơn

Rán mở trí để cân giả thiệt

Nhờ b́nh tâm xét việc chánh tà

Đời nhiều khôn khéo quỉ ma

Đụng đâu tin đó th́ là lầm to

Học khôn quỉ thường lo việc quỉ

Dựa tánh phàm chỉ nghĩ thân phàm

Bảo thân phàm đủ cách làm

Làm theo khôn quỉ, thân phàm mau tiêu

Được giải-thoát là điều hơn hết

C̣n luân-hồi phải chết chóc luôn

Luống công bọt nước đóng khuôn

Giả thân kết cuộc cũng huờn giả thân

Phải tỏ ngộ, đường trần mới dứt

Được hết mê, bến tục mới rời

Mê là gốc khổ con ơi!

C̣n mê, thiên hạ chưa thời nào vui.

Bởi mê mới làm tôi thị-dục

Nếu ngộ đâu tùng-phục ḷng tà

Dục, tà đều hại người ta

Dục là thống-khổ, tà là trầm-luân

Dục thường v́ xác thân khởi xướng

Tà thường v́ vọng-tưởng gây ra

Cả hai đều thứ mắt loà

Lợi gần th́ thấy, hại xa không tường

Gần dứt thở trên giường chưa biết

Bảo vợ con nối tiếp đường lầm

V́ t́nh mà thọ cảm tâm

Vợ con rồi cũng lũi lầm theo luôn

Nghiệp cha mới vừa buông, con bắt

Hết cháu rồi kế chắt nối truyền

Cứ như thế đó lưu-liên

Gây nên một khối thảm duyên nhiều đời

Cha mẹ chết con rơi nước mắt

Con chết th́ cháu chắt khóc ṛng

Vợ th́ chan-chứa v́ chồng

Chồng th́ v́ vợ đôi gịng lệ rơi

Nước mắt ấy từ đời vô-thỉ

Bốn biển to đem ví không bằng

Sanh-ly, tử-biệt vô ngần

Giây oan đáng sợ, nợ trần đáng ghê

Vạn sự bởi ma mê dẩn lối

Trăm việc do quỉ tối cầm đầu

Giác xong, mê nọ c̣n đâu?

Ngộ rồi lối ấy bị thâu mất liền

Trong tâm khởi dử hiền phải biết

Lấy trí phân hư thiệt cho rành

Nếu điều tà niệm c̣n sanh

Tự ḿnh trừng-trị tảo-thanh ḷng ḿnh

Hành đạo phải tự tin đầy đủ

Tham thiền cần tự chủ hoàn-toàn

Vọng trần vừa mới thoáng ngang

Chận ngay chớ để lan tràn trong Tâm

Chừng nào cảnh hết làm Tâm loạn

Khi ấy Tâm đă đoạn cảnh trần

Chánh tà đều được minh-phân

Nhưng đừng để tánh ngă-nhân chen vào

Tâm, cảnh chẳng c̣n màu hổn-độn

Tà, chánh không xáo-trộn trong ḷng

Như là vật với Hư Không

Tự nhiên ánh-sáng đại-đồng bừng ra

Con ơi! Phậ Thích-Ca đắc-đạo

Bị ma-vương khảo-đảo lắm lần

Nếu Tâm c̣n chút vọng-trần

Tất không đạt được quả phần Như-Lai

Ngồi niệm Phật th́ ai cũng niệm

Nhứt Tâm, không xao-xuyến ít người

Tâm như chong chóng giửa Trời

Phật th́ một niệm, c̣n mười niệm ma

Các việc xấu nhớ ra trước nhứt

Kế tay chân buồn bực mỏi mê

Rồi ma buồn ngũ chạy về

Phật quên niệm đến, khói mê phủ vào

Không cần hỏi Ông nào cũng biết

Niệm thế bao giờ Phật chứng cho?

Khác nào nồi gạo mới vo

Bắt lên nhắc xuống bao giờ chín cơm?

Mục đích việc sớm hôm niệm Phật

Là để cho chấm dứt niệm tà

Chỉ c̣n một niệm Di-Đà

Để nhờ Phật rước sang qua Liên-Đài

Có thật cảm Phật Ngài mới ứng

Niệm lơ là Phật chứng vào đâu

Ví người đă rớt sông sâu

Không cần kêu cứu, ai hầu cứu cho?

Niệm Phật chẳng béo no chi Phật

Phật cũng không mong nhắc đến tên

Chúng sanh muốn Phật vớt lên

Cho nên mới tưởng niệm tên Phật Ngài

Phật nguyện độ muôn loài thoát khổ

Nd6n khi nghe ai có lời xin

Phật thêm động tấm bi t́nh

Như là mẹ thấy con ḿnh lâm tai

Phật nhứt định không sai lời nguyện

Nhưng chúng sanh phải niệm chí-thành

Chỉ là một niệm trọn lành

Cũng là được Phật thân-hành đến nơi

Hoặc chẳng niệm một lời chi cả

Nhưng thường hay có dạ từ-bi

Trần ai chẳng nhiểm vật ǵ

Cũng là được Phật hộ-tŕ ngày đêm

Người tự độ cầu thêm Phật độ

Như nước xuôi lại gió thuận ch́u

Đường về chóng biết bao nhiêu

Được hai sức độ mau siêu phàm-trần

Tuy có được tinh-thần bác-ái

Cũng nhớ nên tưởng vái Di-Đà

Kỳ nầy Phật ấy ghé qua

Rước về Cực-Lạc ngồi Ṭa Kim-Liên

Cỏi ấy chẳng năo-phiền đau khổ

Tuổi sống lâu vô số vô biên

Muốn chi th́ được có liền

Thân người nào cũng bằng sen hóa thành

Cỏi ấy vốn trọn lành, trọn tốt

Cỏi ấy không ai chết, ai già

Thường ngày có đức Di-Đà

Dùng thần-thông hoá hiện ra muôn h́nh

Người nào cũng quanh ḿnh đều sáng

Ai cũng đều viên-măn thần-thông

Đường xa muôn dặm Tây Đông

Nhưng đi chỉ mất độ trong phút giờ

Người cỏi ấy thường trưa mỗi bửa

Đi cúng dường Phật ở khắp nơi

Đi về trong buổi ngọ thời

Người nào cũng muốn thỉn lời Như-Lai

Nên ai cũng đồng giai Bồ-Tá

Không người nào sa-lạc phàm-phu

Hạ-Nguơn kẻ phát tâm tu

Cầu về Cực-Lạc là đầu nhập môn

Cỏi ấy vốn người thân-thiện cả

Ai muốn sang phải dạ lương-hiền

Cỏi sen người phải như sen

Gần bùn mà chẳng ố hoen mùi bùn

Cỏi lành kẻ dử hung khó bước

Phật từ-bi chẳng rước bất lương

Muốn về Cực-Lạc Tây-Phương

Các điều hung dử chớ vương điều nào

Lá già th́ trước sau cũng đổ

Để lá non thay nở nên cành

Hết đời trược, kế đời thanh

Luật đào-thải ấy đă dành từ lâu

Thuở xưa quả địa-cầu rất tốt

Đất bằng vàng, thảo-mộc bằng châu

Người nào cũng dung nghi tốt đẹp

Ai cũng đều hiền-đức thông-minh

Nhỏ lần cho đến hiện t́nh

Ḷng người hoá xấu, địa h́nh quá dơ

Đến lúc phải ban sơ lập lại

Khó tránh ngày có đại biến đi

Chính là cũng một cuộc thi

Ai rơi ai đậu trong kỳ này đây

Đức Tiếp-dẩn kỳ này cũng tới

Rước hiền-nhơn thế-giới Ta-Bà

Đem về Cực-Lạc Di-Đà

Dứt đường sanh-tử, lánh xa hồng-trần

Bá tánh nhớ tu thân, lập hạnh

Nữ nam cần cải chánh trừ tà

Loc lừa trận ấy nổi ra

Có Thần che chở cho qua tai nàn

Thiếu đạo-đức sắt gang cũng chảy

Thật hiền lành bới cạy không trôi

Luật kia đă định sẳn rồi

Lành thời tồn tại, dử thời tiêu-tan

Ng̣i pháo đốt tất vang tiếng nổ

Họa gây ra th́ khổ hại thân

Cũng nên xét kỹ xa gần

Cho hồn khỏi đọa, cho thân khỏi đày

Hồn bị đọa, khó khai ngộ được

Thân bị đày khó vượt lao lung

Dẩn nhau đi tới đường cùng

Thân tṛng thêm tội, hồn tṛng thêm mê

Thê thảm rồi, kế thê thảm tới

Ma củ đi, ma mới hiện vào

Lúc nào biển cũng sóng xao

Chúng sanh chẳng có lúc nào đứng yên

Phần lớn bị bạc tiền mờ trí

Ít ai mà chủ-trị được tâm

Nghèo th́ bị bạc làm câm

Giàu th́ bị của giam cầm chung thân

Xưa nay chốn hồng-trần như thế

Hơn thua nhau chỉ kể đồng tiền

Gịng đời xuôi ngược đảo-điên

Đều do cái thứ bạc tiền mà ra

Thứ tiền bạc người ta tạo nó

Rồi người ta lại khổ v́ tiền

Không tiền, nói phải cũng điên

Có tiền nói quấy cũng thiên người ừ

Trâu ḅ th́ bị người xỏ mủi

Người bị tiền bạc cởi trên lưng

Trâu ḅ chỉ khổ xác thân

Người th́ xác thịt, tinh-thần khổ luôn

Khổ đến chết không buông được nó

Mà nhiều người lấy đó làm vinh

Tiền xem trọng, nghĩa xem khinh

Ngày nay thế-giới chỉ tin đồng tiền

Tiền là bạc không yên một chổ

Nay tay nầy, mai ở tay kia

Người thường v́ nó rẻ chia

Gây ra đổ máu đầm-đià khắp nơi

Chủ được nó là đời hạnh-phúc

Nó chủ ḿnh là mất tự do

Làm ra để giúp để cho

Chớ gom góp để bo bo giử đời

Đem giúp đở cho người chẳng mất

Cứ bo bo giử cất không c̣n

Vật ṃn biết dụng không ṃn

Tiền đừng nên bạc nên tṛn nghĩa ân

Ham tiền, bị hư thân lắm kẻ

Mến bạc, nhiều người nhẹ giá danh

Gái th́ bán mất tiết-trinh

Trai th́ trộm cướp hoặc sanh gian hùng

Thân cho mấy khi ḷng mến bạc

T́nh thân kia cũng nát như tương

Tự ḿnh bóp chết t́nh thương

Mà không sáng mắt bởi vương bạc tiền

Tiều dùng đúng, tiền hiền như Phật

Bạc xài lầm, bạc ác hơn ma

Phật ma cũng tại người ta

Chớ tiền bạc nó vốn là vô-tri

Nhiều tiền kiếp Mâu-Ni giàu có

Bạc tiền đâu làm khổ được Ông

Mà là nhờ có tiền đồng

Giúp Ông bố-thí khắp trong dân làng

Đó là một trong ngàn công-đức

Phật Thích-Ca chứa chất từ xưa

Dùng tiền như hạn cho mưa

Biển non đo cũng chẳng vừa đại ân

Phật xưa cũng xác trần cỏi tạm

Ngài cũng t́nh cũng cảm như ai

Thế mà Ngài chứng Như-Lai

Nhờ ḷng bố-thí, nhờ hay nhân-từ

Phật làm thế, nay người cũng thế

Tất nhiên là ngồi kế Phật Ngài

Nhớ câu trọng nhgĩa hơn tài

Tiền tài chớ để nó sai khiến ḿnh

Ai có của bỉ khinh cũng mặc

Đừng v́ tiền gay gắt với ai

Có ra th́ đở xây xài

Không th́ nhịn chịu chớ cay đắng ḷng

Nghèo nhớ giử ḷng trong dạ sạch

Giàu đừng quên bố đức thi ân

Nên cho kẻ khác lây phần ấm no

Được như vậy, được kho công-đức

Sống đời đâu khổ cực v́ đời

Trong tâm thường được thảnh thơi

Tuy trong cỏi tục mà đời Thần Tiên

Tiên với tục dính liền mặt trái

Để vậy phàm, lộn lại là Tiên

Cũng thời xữ-dụng đồng tiền

Người lo quần chúng, kẻ riêng lo ḿnh

Lo quần chúng là  t́nh Tiên Phật

Lo riêng ḿnh là chất phàm nhân

T́nh Tiên Phật hết trầm-luân

Chất phàm nhân tất c̣n thân luân-hồi

Phật phàm có thế thôi đâu khó

Làm hay không việc đó tại người

Người đâu bóng đó không rời

Ngoái đầu ngó lại mặt trời thấy ngay

Xưa ma đó, bổng nay Phật đó

Cây với thuyền nào có xa nhau

Khéo tay moi móc ghép vào

Th́ cây nên được thuyền tàu khó chi

Chúng sanh chớ bỏ đi tự lực

Mọi người nên lấy sức của ḿnh

Phàm t́nh đổi lại Thánh t́nh

Tự ḿnh sửa lấy ḷng ḿnh hơn ai

Chớ ỷ lại kẻ ngoài cứu vớt

Phải tự ḿnh t́m cách thoát ly

Thật tâm tự độ ḿnh đi

Tự nhiên có Phật hộ-tŕ khỏi lo

Không tự độ muốn cho Phật độ

Khác nào như đất bỏ không trồng

 Ví dù mưa xuống ngập đồng

Trái bông cũng chớ có ḥng sanh ra

Biết tự trị tức là tự độ

Làm lành, c̣n dử, bỏ không làm

Dù cho ḷng rất muốn ham

Nếu là việc quấy cũng cam nhịn chừa

Muốn th́ cứ làm bừa không xét

Trong mười điều hỏng bét chín điều

Muốn điều lành chẳng bấy nhiêu

Muốn điều hung dử lại nhiều gấp mươi

Cho nên mỗi một điều muốn nói

Hoặc trước khi muốn khởi việc làm

Phải cần hỏi lại lương tâm

Xét coi việc có lổi lầm hay không

Gặp việc khó thấy ḷng bối rối

Riêng ḿnh không hiểu giả hiểu chơn

Nên t́m hiểu bậc hiền nhân

Chớ nên nhắm mắt đưa chân đi càn

Lỗi với người khó toan chuộc tội

Lỗi với ḿnh sửa cải dễ đâu

Lỗi thân, thân chịu dải dầu

Lỗi ḷng, ḷng chịu âu sầu mê man

Thân lao khổ, bất an ḷng dạ

Ḷng âu-sầu, thân thể ṃn hao

Không âu-sầu, chẳng khổ lao

Ḷng đừng để một phút nào rời thân

Phải tu luyện, tinh-thần sáng-suốt

Cần dưỡng-nuôi, hạnh-phúc đủ đầy

Cây cong uốn măi cũng ngay

Người hư thế mấy, sửa hoài cũng nên

Học hỏi vốn là nền trí-thức

Sách kinh là cái nút tâm-linh

Cần học hỏi, đọc sách kinh

Giúp cho sức hiểu của ḿnh rộng ra

Lành kém trí như nhà thiếu cửa

Hiền mà ngu như ngựa cái mù

Hiền minh chớ để hiền ngu

Lành th́ lành trí, chớ tu suông lành

Tu có hành, giá danh châu báu

Tu không hành tiếng nhạo đá chai

Tu hành cần được cả hai

Trong hai thiếu một chẳng xài vào đâu

Chớ học nói ít câu hán-tự

Tự cho ḿnh hay chử là lầm

Chữ đâu nghĩa đó cho thâm

Chử không hiểu nghĩa như câm khác nào

Đức không tài như dầu thiếu lửa

Tài thiếu đức tợ ngựa không cương

Đức tài có đủ hai phương

Lửa dầu gồm đủ, ngựa cương sẳn sàng

Đạo có hạnh, mới rằng học Đạo

Tu không hiền, ai bảo là tu?

Cửa thiền nay quá mờ lu

Do người giả đạo, dối tu phần nhiều

Đạo không hạnh là tiêu diệt Đạo

Tu làm hung là đảo ngược tu

Mù c̣n có thể hết mù

Tội lường gạt Phật dể dù ǵ tiêu

Tội vô ư, c̣n nhiều chổ thứ

Tội cố t́nh, luật xử không tha

Nếu tu không được th́ ra

Chớ mưu lấy Đạo làm nhà buôn dân

Tạo ngu dại, hưởng phần ngu dại

Làm ác gian, hưởng cái ác gian

Chạy Trời sao khỏi nắng chan

Hại người mù, tất phải mang kiếp mù

Thù người, bị người thù khó trốn

Tổn hại người, người tổn hại ḿnh

Nhân nào quả nấy công minh

Người trong Hạ-giới chớ khinh Lưới Trời

Con ơi! Phật lập lại lời nói trước

Đời Hạ-Nguơn vô phước th́ nhiều

Nghiệp mê không những khó tiêu

Họa sầu trái lại dể chiêu vào ḿnh

Việc trả báo rất nhanh khó tưởng

Sớm gây th́ chiều hưởng không lâu

Thần minh tuy chẳng thấy đâu

Nhưng mà mọi việc đều tâu Ngọc-Hoàng

Tội đền tội, bạc vàng khó chuộc

Phước th́ là gặp phước khỏi lo

Công bằng Ngọc-Đế cân cho

Mảy lông không lọt, chớ lo sai lầm

Vừa mới nghĩ trong tâm chưa lộ

Nhưng Thần minh đă rỏ dử lành

Sức thần hiểu biết rất nhanh

Phàm gian chớ có vọng sanh điều tà

Điều tà mặc dù là chỉ nghĩ

Song cũng làm tâm trí lu mờ

Khởi ra ư xấu ban sơ

Diệt liền chớ để dây dưa lâu ngày

Ư nghĩ xấu kéo dài bao độ

Hành động tà càng lộ bấy nhiêu

Hiểu rồi cương-quyết trừ tiêu

Chớ nên tha thứ nuông ch́u vọng tâm

Vọng tâm nếu chẳng làm yên lặng

Ví dù ngồi bên cạnh Phật Đà

Cũng không hề được thấy ra

Bị tâm vọng nó làm ḷa mắt đi

Tâm vọng rất làm nguy hạnh-đức

Người tu hành chưa dứt vọng tâm

Như ôm rắn độc mà nằm

Thân kia không biết họa lâm lúc nào

Tâm vọng dứt mới vào cỏi Phật

Vọng tâm c̣n khó nhập Niết-Bàn

Vọng tâm là gốc mê man

Chúng sanh v́ nó sáu đàng chuyển-luân

Lúc niệm Phật, tâm thần xao-xuyến

Khi tham thiền, lười biếng mỏi mê

Thấy trong đầu óc nặng nề

Ấy là ma nghiệp vổ về đầu tiên

Nếu ư-niệm để nghiêng theo nó

Th́ đạo tâm từ đó lần phai

Đến khi tới trước Phật đài

Mà tâm vẩn loạn là ngày nguy cơ

Phật không phải chỉ thờ lấy vị

Thờ Phật là biểu thị ḷng tin

Ḷng tin càng được chặt ǵn

Càng cao đức-hạnh, càng b́nh-định tâm