|
|
Trở lại trang chánh của Website Thiên Lư Bửu Ṭa
Trở lại trang chánh của Website Thiên Lư Bửu Ṭa
|
LỜI KẾT TẠM LÊ ANH DŨNG Trong mười chín thế kỷ, Tam giáo du nhập từ phương Bắc đă tồn tại ở phương Nam với sắc thái là Tam giáo Việt Nam. Việt Nam như mảnh đất mà thổ nghi hoàn toàn thích hợp cho cội cây Tam giáo đâm tủa ba nhánh xum xuê, đều đặn. Trong một phạm vi nhất định ở chốn triều đ́nh, Tam giáo có tạm thời thay thế nhau giữ vai tṛ hàng đầu, là hệ tư tưởng (hay ư thức hệ) quốc đạo. Nhưng trong đời sống xă hội và sinh hoạt tâm linh, t́nh cảm th́ Tam giáo vẫn cứ tuy ba mà một, ảnh hưởng đến nếp ăn ở tư duy của cộng đồng người Việt, ḥa điệu với tập tục, bản sắc riêng của văn hóa bản địa Việt Nam. Cho nên con người Việt Nam từ đời sống nội tâm, cuộc sống cá nhân, ra ngoài xă hội, từ lúc thành niên cho đến khi bóng xế, mỗi người Việt đă từng là một ông Khổng, một ông Lăo, và một ông Phật. Phật phá chấp, viên dung lư sự, giải thoát. Lăo vô vi, bất tranh, xuất thế tiêu dao. Nho trung dung, nhập thế mà tự tại. Cái vạc ba chân là cái thế vững chắc cho tâm hồn, đỡ nâng và dẫn dắt cuộc sống trong các mối quan hệ ràng buộc cá nhân – gia đ́nh – xă hội – quốc gia. • Lịch sử tư tưởng văn hóa Việt Nam có hai giai đoạn rơ nét: - Từ đầu công nguyên đến thế kỷ mười chín: Việt Nam là một thành viên trong khu vực tư tưởng văn hóa Đông Á và Đông Nam Á. - Từ thế kỷ hai mươi trở đi: Việt Nam giao lưu và hội nhập các trào lưu tư tưởng văn hóa phương Tây. Việt Nam không chỉ là một thành viên của khu vực mà thực sự trở nên một bộ phận của xă hội toàn cầu (cosmopolitan society). Trải qua hai giai đoạn lịch sử như thế, có thể nói rằng tất cả các lư thuyết, học thuyết, chủ nghĩa Đông Tây kim cổ (thế học và thần học, đạo học) đều đă có mặt ở mảnh đất nhỏ nhoi, khiêm tốn này. Tất cả đă được cọ xát, thực nghiệm bằng chính sinh mệnh của biết bao thế hệ con Lạc cháu Hồng. Trong hoàn cảnh lịch sử hiện đại, kể từ thế kỷ hai mươi trở đi, Tam giáo Việt Nam theo truyền thống đương nhiên sẽ chuyển hóa. Giá trị của truyền thống Tam giáo xa xưa sẽ ra sao trong kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam? Tam giáo sẽ bị phôi pha rồi mai một, hay Tam giáo sẽ được hồi phục trong một thiết chế mới, với nguồn sinh lực mới? Nếu như Tam giáo được hồi phục, th́ tác nhân nào sẽ làm sống lại Tam giáo của ngày xưa? Đối với người Cao Đài, câu trả lời dường như đă có sẵn, khi mà Đức Giáo tông Đại đạo Tam kỳ Phổ độ Lư Thái Bạch (Rằm tháng 10 Bính Dần) hé lộ: Cao
Đài bao quát rộng sâu, Đạo
xưa ư mới, cốt sao vững vàng. Cái mối tương quan “Đạo xưa – ư mới” ấy càng dễ lănh hội một khi được soi chiếu bằng lời dạy của Đức Cao Đài Thượng đế: Chính
ḿnh Thầy đến chốn Nam bang, Mượn
đất đem gieo mối Đạo vàng. Tưới
nước vun phân Nho Thích Lăo, Nâng
cành sửa lá Pháp ḥa Tăng… [Thánh giáo sưu tập 1966-1967. Sài G̣n: Cơ quan Phổ thông Giáo lư Cao Đài giáo Việt Nam ấn tống, 1968, tr. 34.] Như thế, thay v́ khép hẳn lại một cuốn sách nhỏ sau khi đă quay lui nh́n về mười chín thế kỷ, giờ đây soạn giả lại muốn thử gợi mở ra một tầm nh́n mới hướng về tương lai, với cái mốc là thế kỷ hai mươi, là thời điểm xuất phát của Cao Đài hay Đại đạo Tam kỳ Phổ độ. Với chiều hướng nghiên cứu như vậy, người viết mong rằng sẽ có thể được người đọc cảm thông lư do v́ sao ở cuối các chương I, II, và III trên đây, soạn giả đă vắn tắt liên hệ đến đạo Cao Đài trong mối tương quan với từng nền đạo Nho, Phật, Lăo. Và sau hết, hai chữ “con đường” được dùng trong nhan đề cũng không ra ngoài ư nghĩa của chữ Đạo mà phương Tây từng dịch là “the Way”. Có con đường th́ rẽ nhánh, trở thành tiểu lộ hay ngơ cụt. Nhưng lại có con đường th́ hội nhập để trở thành đường lớn (Đại đạo), mở lối thênh thang cho khách lữ về một chân trời mới, bao la, xán lạn. LÊ
ANH DŨNG Phú Nhuận, tháng 4-2004 |
|
Thiên-Lư Bửu-Ṭa, 12695 Sycamore Ave, San Martin, CA 95046 - USA. Tel: (408) 683-0674 Website: www.thienlybuutoa.org Email Sơ đồ hướng dẫn tới TLBT
|